GS.TS. Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu tại Hội nghị

Quang cảnh Hội nghị tại điểm cầu tỉnh Sơn La

          Tại điểm cầu Sở Y tế tỉnh Sơn La, tham dự có đồng chí Nguyễn Hữu Hùng, Phó Giám đốc Sở Y tế; lãnh đạo, chuyên viên các phòng thuộc Sở; lãnh đạo và viên chức khoa phòng chống bệnh không lây nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật.

          Mỗi năm, tại Việt Nam có trên 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó 84.500 người do hút thuốc chủ động và 18.800 người tử vong do phơi nhiễm khói thuốc thụ động. Ước tính tổng chi phí y tế cho các bệnh do thuốc lá gây ra lên tới 108,7 nghìn tỷ đồng năm 2022, tạo ra gánh nặng rất lớn và kéo dài đối với hệ thống y tế, nền kinh tế và an sinh xã hội.

Các đại biểu tham dự hội nghị tại điểm cầu Sở Y tế tỉnh Sơn La

Các đại biểu tham dự hội nghị tại điểm cầu Sở Y tế tỉnh Sơn La

          Tại Hội nghị, các đại biểu đã đươc nghe Báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc; trình bày hồ sơ chính sách và hồ sơ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; báo cáo chia sẻ kinh nghiệm quốc tế liên quan đến các chính sách được đề xuất sửa đổi, bổ sung và góp ý đối với hồ sơ chính sách và hồ sơ Luật; phát biểu của Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Thường trực Hội đồng Dân tộc của Quốc hội,…

          Đặc biệt, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá:

    Chính sách 1: Cấm chứa chấp, vận chuyển, tàng chữ, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá mới khác. Luật Đầu tư vừa được Quốc hội thông qua vào tháng 12/2025 đã đưa thuốc lá điện tử (TLĐT), thuốc lá nung nóng (TLNN) vào danh mục hàng hóa cấm kinh doanh. Nghị quyết số 173/2024/QH15 đã quy định: “Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng”. Tuy nhiên hiện nay Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (năm 2013) chưa có khái niệm TLĐT và TLNN; chưa quy định cấm chứa chấp, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại tài trợ, sử dụng các sản phẩm này. Do vậy, nếu không khẩn trương thể chế hóa quy định cấm của Nghị quyết số 173/2024/QH15 vào Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sẽ không bảo đảm tính nhất quán của hệ thống pháp luật. trong bối cảnh Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 173/2024/QH15 thể hiện rõ định hướng cấm toàn diện các sản phẩm này. Không rõ khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng sẽ khó khăn trong việc bảo đảm tính thống nhất trong triển khai thực hiện, khó có căn cứ để xử lý hình sự hoặc hành chính hành vi sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quảng cáo, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá mới khác. Đồng thời Việt Nam khó thực hiện đầy đủ các khuyến nghị của WHO và nghĩa vụ theo Công ước Khung WHO về Kiểm soát thuốc lá (FCTC), nhất là nguyên tắc phòng ngừa và bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên trước các sản phẩm thuốc lá mới. Luật Đầu tư năm 2025 đã quy định cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Kinh doanh theo quy định của Luật doanh nghiệp: “là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả công đoạn của quá trình từ đầu tư, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận”. Luật Quảng cáo, Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá có quy định cấm quảng cáo, khuyến mại, tài trợ đối với thuốc lá điếu nhưng chưa quy định cấm quảng cáo, khuyến mại, tài trợ đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

    Nội dung, giải pháp thực hiện chính sách: Bổ sung hành vi cấm chứa chấp, vận chuyển, tàng trữ, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá mới khác.

    Chính sách 2: Tăng cường các biện pháp giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá điếu, bao gồm cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá tại điểm bán; mở rộng thêm các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn; tăng diện tích cảnh báo sức khỏe sức khỏe bằng chữ và hình ảnh  của mỗi mặt chính trước và mặt chính sau trên bao, tút, hộp thuốc lá.

    Nội dung, giải pháp thực hiện chính sách được lựa chọn:

    - Cấm triệt để việc trưng bày thuốc lá, quy định đại lý bán lẻ, điểm bán lẻ phải có tủ đựng thuốc lá riêng, bảo đảm yêu cầu không chung, lẫn với hàng hoá khác.

   - Sửa đổi quy định cấm hút thuốc trong nhà thành nhưng có nơi dành riêng cho người hút thuốc lá thành khu vực cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà. Tăng địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và trong khuôn viên.

   Việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá lần này không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật luật pháp, mà còn là cơ hội để chúng ta nhìn lại một cách thẳng thắn chặng đường đã qua, đánh giá đúng những kết quả đạt được, nhận diện rõ những hạn chế, bất cập, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách đủ mạnh, đủ khả thi, đủ sức bảo vệ sức khỏe nhân dân trong bối cảnh xuất hiện ngày càng nhiều sản phẩm thuốc lá mới và các hình thức tiếp thị tinh vi hơn./.